Przedtem
- Prąd
- Telefony i internet
- Woda z kranu
- Karty i bankomaty
- Sieci komputerowe
Przedtem
Zwykły wieczór
Wszystko działa. Światło, ogrzewanie, telefony, internet, woda z kranu, płatności kartą. Prawie wszystko zależy od prądu i od komputerów, które co sekundę utrzymują równowagę w sieci energetycznej.
Zwykle w ogóle o tym nie myślimy.
Co możesz zrobić
- Teraz jest najlepszy czas, żeby się przygotować. Plan zrobiony dziś jest wart więcej niż sprzęt kupiony w pośpiechu.
Godzina 0
Atak
Atakujący, którzy od miesięcy ukrywali się w komputerach sieci energetycznej, uruchamiają swój plan. Systemy sterowania przestają odpowiadać. W całym regionie wyłączają się obwody.
W ciągu kilku sekund gaśnie światło na ogromnym obszarze. Mogłoby się to też zacząć od silnej burzy, burzy słonecznej albo awarii technicznej, ale cyberatak jest jednym z powodów, dla których eksperci traktują to poważnie.
Zagrożenie
- Pociągi stają, a ludzie utykają w windach.
- Sygnalizacja świetlna gaśnie, więc skrzyżowania stają się niebezpieczne.
Co możesz zrobić
- Weź latarkę. Nie zapalaj świeczek.
- Wyłącz kuchenki, grzejniki i wszystko, co się nagrzewa.
- Jeśli prowadzisz, zwolnij i na każdym skrzyżowaniu zachowuj się tak, jakby nikt nie miał pierwszeństwa.
Godziny 1–4
Telefony milkną
Wszyscy naraz próbują dzwonić i sieć komórkowa się zapycha. Maszty telefoniczne mają zapasowe akumulatory, ale wiele z nich wystarcza tylko na kilka godzin, czasem krócej. Jeden po drugim przestają działać.
Internet w domu przestaje działać od razu, bo router potrzebuje prądu. Telefony stacjonarne podłączone do routera też milkną. Terminale płatnicze i bankomaty przestają działać.
Zagrożenie
- Może być trudno dodzwonić się pod 999.
- Ludzie nie mogą skontaktować się z rodziną, co wywołuje niepokój i plotki.
Co możesz zrobić
- Włącz radio na baterie, żeby słuchać oficjalnych wiadomości.
- Wysyłaj SMS-y zamiast dzwonić. SMS-y często dochodzą, gdy połączenia nie przechodzą.
- Jeśli ktoś potrzebuje pilnej pomocy, a telefony nie działają, idź osobiście do straży pożarnej, na policję albo do szpitala.
Pierwsza noc
Zimno i ciemno
Bez prądu większość ogrzewania przestaje działać, nawet piece gazowe, bo potrzebują prądu. W domach powoli robi się zimno. Lodówki i zamrażarki zaczynają się nagrzewać.
Bez latarni ulicznych jest ciemniej, niż większość ludzi kiedykolwiek widziała. Widać gwiazdy.
Zagrożenie
- Tlenek węgla (czad): ludzie wnoszą do domu grille i kuchenki turystyczne, żeby się ogrzać. To zabija.
- Świeczki powodują pożary. Ludzie przewracają się w ciemności.
Co możesz zrobić
- Zbierzcie się wszyscy w jednym pokoju. Zamknij drzwi i zasłoń okna. Ubierzcie się na cebulkę i włóżcie czapki.
- Używaj latarek, nie świeczek.
- Nigdy nie używaj grilla, kuchenki turystycznej ani agregatu w pomieszczeniu.
Dzień 1
Woda, paliwo i sklepy
Wodę pompują urządzenia na prąd. Niektóre pompownie mają zapasowe agregaty, ale nie wszystkie. Ciśnienie wody spada. Najpierw wody brakuje w wysokich budynkach i w domach na wzgórzach.
Dystrybutory paliwa potrzebują prądu, więc stacje się zamykają. Sklepy, które mogą jeszcze działać, przyjmują tylko gotówkę. Niektórzy w panice robią duże zakupy.
Zagrożenie
- Brak wody do picia.
- Fałszywe wiadomości rozchodzą się w internecie i z ust do ust. Przy cyberataku zamieszanie może być częścią planu.
Co możesz zrobić
- Korzystaj z wody, którą masz w zapasie. Trzymaj wodę do picia osobno.
- Wierz tylko oficjalnym wiadomościom z radia i od służb ratunkowych.
- Zajrzyj do sąsiadów, zwłaszcza do osób starszych i mieszkających samotnie.
Dzień 2
Osoby najbardziej narażone
Szpitale działają na własnych agregatach i zajmują się głównie nagłymi przypadkami. Ale osoby, które w domu korzystają ze sprzętu na prąd, na przykład z koncentratora tlenu, są w niebezpieczeństwie, gdy wyczerpią się baterie.
Niektóre leki trzeba trzymać w chłodzie. Ciężarówki z jedzeniem i paliwem przestają jeździć, bo magazyny, kasy i dystrybutory paliwa potrzebują prądu.
Zagrożenie
- Osoby starsze, niemowlęta i osoby chore szybko marzną.
- Osoby korzystające w domu ze sprzętu medycznego i te, których leki trzeba trzymać w chłodzie.
Co możesz zrobić
- Jeśli korzystasz ze sprzętu medycznego, zrób plan z lekarzem lub pielęgniarką już teraz, zanim cokolwiek się stanie.
- Miej spisaną listę leków i dawek.
- Zajrzyj do osób w pobliżu, które mogą potrzebować pomocy.
Dzień 3
Dlaczego to trwa
Inżynierowie wiedzą, jak uruchomić sieć energetyczną od zera. Ale po cyberataku nie mogą jej po prostu znowu włączyć. Najpierw muszą sprawdzić, czy atakujących już nie ma i czy systemom sterowania można ufać. Niektóre części obsługuje się ręcznie.
W tym czasie rząd i władze lokalne tworzą punkty pomocy, gdzie jest woda, ciepło i informacje. Sąsiedzi zaczynają sobie pomagać.
Zagrożenie
- Zmęczenie, stres i choroby z powodu trudności z higieną.
- Oszustwa: ludzie, którzy podają się za pracowników energetyki albo urzędników.
Co możesz zrobić
- Słuchaj radia, żeby dowiedzieć się, gdzie jest najbliższy punkt pomocy.
- Myj ręce odrobiną wody i mydłem albo używaj żelu do rąk.
- Nikt oficjalny nie poprosi cię o pieniądze ani dane bankowe za przywrócenie prądu.
Dni 4–7
Światło wraca
Prąd wraca po kolei, w jednym rejonie po drugim. Przez jakiś czas może się włączać i wyłączać. To normalne, kiedy sieć jest ostrożnie uruchamiana na nowo.
Telefony i internet wracają powoli. Przez kilka dni może być trzeba gotować wodę. Zanim sklepy znów będą w pełni zaopatrzone, minie kilka tygodni.
Zagrożenie
- Jedzenie z lodówki lub zamrażarki, które zrobiło się ciepłe.
- Zbyt wiele urządzeń włączonych naraz w całym kraju.
Co możesz zrobić
- Włączaj urządzenia po kolei.
- Stosuj się do zaleceń dotyczących gotowania wody.
- Uzupełnij zapasy wody, jedzenia i baterii i znowu zajrzyj do sąsiadów.
Potem
Dlaczego ci o tym mówimy
Nie po to, żeby cię straszyć. Takie wydarzenia są rzadkie, a ludzie, którzy się na nie przygotowują, pracują nad tym każdego dnia. Ale pokazują, jak wiele zależy od jednej rzeczy: prądu.
Największe zagrożenie podczas „czarnego nieba” wynika z braku przygotowania: zimno, pragnienie, wypadki i zamieszanie. Latarka, radio, trochę wody i plan na papierze naprawdę robią różnicę.
Co możesz zrobić
- Wydrukuj swój plan i wypełnij go razem z rodziną.
- Trzymaj swój zestaw w jednym miejscu, które wszyscy znają.
- Ustalcie, gdzie się spotkacie, jeśli telefony przestaną działać.